zoom app login online free download hover zoom download zoom installer exe byui download zoom awp fast zoom cfg download
१२ मंसिर २०७९, सोमबार Monday 28 November, 2022

सातामा दुई दिन बिदाः कतै विरोध, कतै उत्साह !

 बिहिबार, बैशाख १५ २०७९  

शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारले आगामी जेठ १ गतेदेखि लागू हुने गरी हप्तामा दुई दिन सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको छ । यसअघि तत्कालीन केपी ओली नेतृत्वको सरकारका पालामा पूर्व संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराईले हप्तामा दुई दिन बिदा दिने व्यवस्था ल्याउन निकै जोडबल गरेका थिए । कोभिड–१९ का कारण रसातलमा नै पुगेको मुलुकको पर्यटन क्षेत्रको उत्थानका लागि पनि यस्तो व्यवस्था अनिवार्य ल्याउनुपर्ने उनको भनाइ थियो ।

यसका लागि मन्त्री भट्टराईले भगीरथ प्रयास नगरेका पनि होइनन् । भट्टराईकै सक्रियतामा तात्कालिक समयमा पर्यटन मन्त्रालयको नेतृत्वमा सातामा दुई दिन सार्वजनिक बिदा प्रभावकारिता अध्ययन समिति समेत बनेको थियो । उक्त समितिले गुण, दोष र अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगलाई समेत आधार बनाएर गरेको अध्ययनले दुई दिन बिदा दिनु मुलुकका लागि फाइदाजनक नै हुने भन्दै तत्कालीन मन्त्री भट्टराईलाई प्रतिवेदन बुझाएको थियो । सोही प्रतिवेदन भट्टराईले केपी ओली नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद्मा पेस गरेका थिए । तर भट्टराईको उक्त  प्रतिवेदनमाथि कुनै निर्णय नै भएन ।

यता देउवा नेतृत्वको सरकारले भने सोही योजना कार्यान्वयनमा ल्याएको छ । तर, सरकारले भट्टराईको योजना नै हुबहु कार्यान्वयनमा ल्याएको भने होइन । पछिल्लो समय बढ्दो बजार महँगीकाबीच तीब्र पेट्रोलियम पदार्थको खपत घटाउनका लागि सरकारले यस्तो नीतिको अवलम्बन गरेको हो । महिनामा नै १६–१७ अर्ब रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलियम पदार्थ आयात हुन थालेपछि यसलाई कम गर्न सरकारले दुई दिन बिदाको नीति अङ्गीकार गरेको जनाएको छ ।

भन्सार विभागको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार चालु आर्थिक वर्षको ९ महिनामा मात्र ४७ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ बराबरको पेट्रोल र १ खर्ब ५ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ बराबरको डिजेल आयात भएको छ । यस्तो आयात कम गर्न पनि सरकारले आयल निगमकै सल्लाहमा सातामा दुई दिन बिदाको नीति ल्याएको हो ।

तर सरकारको यस्तो निर्णयको अहिले चौतर्फी ओलोचना भइरहेको छ । कमजोर उत्पादन र तीव्र आयातका कारण मुलुकको अर्थतन्त्र कमजोर भइरहेका बेला थप शक्ति बढाएर उत्पादनमा जानुपर्ने बेला उल्टो सरकारले दुई दिन बिदा दिएर गल्ती गरेको आरोप लगाइएको छ ।

बढ्दो आयात, घट्दो रेमिटेन्सकाबीच चुलिँदै गएको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार घाटा र विदेशी मुद्राको सञ्चितिको दबाबलाई कम गर्न पनि सरकारले सातामा दुई दिन बिदाको नीति ल्याउनुपर्ने सरोकारवाला पक्षहरूले नै सरकारलाई सुझाव दिएका हुन् । सोही सुझावलाई ग्रहण गर्दै देउवा नेतृत्वको सरकारले आगामी जेठ १ गतेदेखि लागू हुने गरी सातामा दुई दिन बिदा दिने निर्णय गरेको हो । आगामी जेठदेखि साताको शनिबार र आइतबार दुई दिन बिदा दिने सरकारले बताएको छ । यद्यपि यस्तो नीति कहिलेसम्म जारी रहने हो सो भने खुलाइएको छैन ।

सातामा दुई दिन बिदा मिल्ने भएपछि सबैभन्दा बढी लाभान्वित हुने सरकारी कर्मचारीहरू नै हुन् । उनीहरूले सातामा पाँच दिन र महिनामा २०–२२ दिन काम गरेर महिना भरिकै तलब सुविधा बुझ्न पाउनेछन् । यस्तो अवसर प्राइभेट कम्पनीमा काम गर्नेहरूले पाउन मुस्किल छ । सातामा एक दिन पनि मुस्किलले बिदा मिल्ने निजी क्षेत्रमा काम गर्नेहरूलाई भने यो सरकारी नीति कागलाई बेल पाक्यो हर्ष न विस्मात हुने प्रायः निश्चित छ ।

तर, यता पर्यटन व्यवसायीहरू भने निकै उत्साहित छन् । सातामा दुई दिन बिदाले आन्तरिक पर्यटनमा चहलपहल बढ्ने र व्यवसाय राम्रो हुनेमा उनीहरूको आशावादी छन् । ‘अहिलेको सरकारी नीति सातामा दुई दिन बिदा घुमफिर गर्न र खर्च गर्न त होइन तर यसले केही मात्रमा भने पनि पर्यटन गतिविधि बढ्नेमा हामी आशावादी छौँ । यस्तो नीति सरकारले पहिले नै ल्याउनु पर्थ्यो, तर आउन सकेन । ढिलै भए पनि सातामा दुई दिन बिदाको नीति कार्यान्वयनमा आएको छ अब यसलाई दीर्घकालीनरुपमा लैजानुपर्छ,’ एक पर्यटन व्यवसायीले भने ।

उद्योग व्यवसायीहरूलाई चिन्ता

तर, यता उद्योग व्यवसायीहरू भने सरकारको यस्तो अकस्मात्को निर्णयबाट चिन्तित भएका छन् । निजी व्यवसायीहरूको तीनवटै छाता संगठन उद्योग वाणिज्य महासंघ, चेम्बर अफ कमर्स र उद्योग परिसंघले सातामा दुई दिन बिदा मुलुकका लागि घातक हुन सक्ने प्रतिक्रिया दिएका छन् । सातामा दुई दिन बिदा दिने अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोग भए पनि नेपाल जस्तो मुलुकका लागि उपयुक्त हो वा होइन बुझेर मात्र यस्तो नीति ल्याउनुपर्नेमा सरकारले हतारमा निर्णय गरेको उनीहरूको आरोप छ । यसले निजी क्षेत्रलाई मात्र नभएर राष्ट्रलाई नै घाटा पुग्ने उनीहरूको भनाइ छ ।

दुई दिन बिदाले कति इन्धन खपत घट्छ ? 

सन् २०२२ मार्चको तथ्याङ्कलाई हेर्ने हो भने नेपालमा ६३ हजार किलोलिटर पेट्रोल र १ लाख ६० हजार किलोलिटर डिजेल खपत भएको नेपाल आयल निगमको तथ्याङ्कमा देखिन्छ । यसलाई दैनिक खपतमा हेर्दा सरदर दैनिक औसत २५ सय २० किलोलिटर पेट्रोल र ६४ सय किलोटिलर डिजेल खपत भएको देखिन्छ । यद्यपि, यो महिनाभरी भएको पेट्रोल र डिजेल खपतलाई सार्वजनिक बिदा (चार शनिबार) र एक सार्वजनिक बिदाबाहेकका दिनलाई हिसाब गरेर निकालेको औसत खपत हो ।

अब आगामी जेठ १ देखि लागू हुने दुई दिन बिदाले पेट्रोलियम पदार्थको खपत (सरकारको अपेक्षा) मासिक करिब २२ दिन मात्र हुन्छ । अघि आएको दैनिक औसत २५ सय २० किलोलिटरलाई २२ दिनले गुणा गर्दा ५५ हजार ४४० किलोलिटर हुन आउँछ । यसैलाई अघिल्लो महिनाको खपतसँग दाजेर हेर्ने हो भने करिब ७ हजार ५६० किलोलिटर  पेट्रोल खपत कम हुने देखिन्छ ।

यस्तै डिजेलमा पनि अघिल्लो महिनाको खपत दरलाई नै आधार मान्दा २५ दिनमा दैनिक औसत ६४ सय किलोलिटर खपत हुने रहेछ । र यसैलाई २२ दिनमा झार्दा १ लाख  ४० हजार ८०० किलोलिटर हुन आउँछ । अघिल्लो महिनाबाट यो घटाउँदा मासिक १९ हजार २०० किलोलिटर डिजेल बचत हुने देखिन्छ ।

अब सातामा दुई दिन सार्वजनिक विदाले मासिक रुपमा पेट्रोल ७ हजार ५६० किलोलिटर र डिजेल १९ हजार २०० किलोलिटर बचत हुने देखिन्छ ।

यसलाई अहिलेको बजार भाउ रू १६० अनुसार हिसाब गर्ने हो भने, पेट्रोलमा १२ लाख ९ हजार ६०० रुपैयाँ बचत हुन्छ भने डिजेल प्रतिलिटर रू १४३ अनुसार हिसाब गर्दा २७ लाख ४५ हजार ६०० रुपैयाँ बचत हुन् । एकमुष्ट पेट्रोल र डिजेलमा मासिक ३९ लाख ५५ हजार २०० रुपैयाँ बचत हुने देखिन्छ । यसले केही हदसम्म भने पनि व्यापार घाटा कम गर्न सहयोग पुग्ने सरकारको अपेक्षा छ ।

तर, दुई दिन बिदा दिँदा थप कर्मचारीहरू घुमफिरमा निस्किने र अझ पेट्रोलियम पदार्थको खपत बढ्न सक्ने खतरा समेत रहेको छ । सरकारले इन्धन खपत घटाउन भनेर बिदा दिए पनि खपतमा कुनै असर नगर्ने अर्थविद् रामेश्वर खनाल बताउँछन् । दुई दिनको सरकारी बिदाले सरकारी इन्धनको खपत घटाउने भए पनि समष्टिगत इन्धनको खपत भने झनै बढाउने उनको तर्क छ । दुई दिन छुट्टी हुने बित्तिकै मानिसहरू घुम्न निस्किन्छन् । त्यसले इन्धनको खपतलाई झनै बढाउँछ,’ उनले भनेका छन् ।

प्रतिक्रिया सबै