२८ जेष्ठ २०८१, सोमबार Monday 10 June, 2024

यस्तो छ विश्वकप फुटबलको इतिहास

 आइतवार, कार्तिक २० २०७९  

काठमाडौं । विश्वकप कतार २०२२ नजिकिँदै छ । विश्वकप फुटबल सम्पूर्ण खेल जगतकै सर्वश्रेष्ठ तथा ठूलो प्रतियोगिता हो । यस पटक कतारमा आगामी मंसीर ४ गते हुने विश्वकप २२ औं संस्करणको हो ।

विश्वकप प्रतियोगिताको कल्पना सन् १९०४ मा फिफा (विश्व फुटबल महासंघ) को स्थापनाकालसँगै भएको थियो । तर, यसको आयोजना हुन २६ वर्षको लामो समय लागेको थियो । विश्वकप शुरु हुन अघि ओलम्पिक खेलकूदको फुटबलमा विजयी हुने राष्ट्रलाई विश्व च्याम्पियनको रुपमा लिइन्थ्यो । यो पहिलो विश्वकपको शुरुवात हुनु अगाडिसम्म ठिक सावित भएको थियो ।

उरुग्वे (सन् १९३०)
पहिलो विश्वकप सन् १९३० जुलाई १३ देखि ३० तारिखसम्म उरुग्वेका विभिन्न ३ शहरमा भएको थियो । पहिलो विश्वकपको उपाधि पनि उरुग्वेले नै जित्दै इतिहास बनाउन सफल भएको थियो । फाइनल खेलमा उरुग्वेले अर्जेन्टिनालाई ४–२ गोलअन्तरले पराजित गर्दै उपाधि चुमेको थियो ।

पहिलो विश्वकप आयोजना हुँदा फिफामा ४१ राष्ट्र मात्रै सदस्य थियो । पहिलो विश्वकपमा जम्मा १३ राष्ट्रले सहभागिता जनाएका थिए । यो विश्वकपमा भएको जम्मा १८ खेलबाट ७० गोल भएको थियो । यो विश्वकपमा सर्वाधिक गोलकर्ता अर्जेन्टिनाका गुइलेर्मो स्टाविलले सुनको जुत्ता पाए । उनले ४ खेलबाट ८ गोल गरेका थिए ।

विभिन्न कठिनाई तथा चुनौतिको चाङलाई पन्छाउदै सफलतापूर्वक उरुग्वेले विश्वकप आयोजना गरेपछि यसको लोकप्रियता झनै बढेर गयो ।

इटाली (सन् १९३४)
उरुग्वेले पहिलो विश्वकप सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेपछि दोस्रो विश्वकप फुटबलको आयोजना गर्ने जिम्मा इटालीले पायो । मे २७ देखि जुन १० सम्म इटालीको विभिन्न ८ शहरमा आयोजना भएको विश्वकपमा ४ महादेशका जम्मा १६ राष्ट्रले भाग लिएका थिए । पहिलो विश्वकप भन्दा दोस्रो तुलनात्मक रुपमा ठूलो र भब्य बनेको थियो ।

दोस्रो विश्वकपको उपाधि आयोजक राष्ट्र इटालीले जितेको थियो । विश्व फुटबल इतिहासमा आफ्नो नाम लेखाउन सफल ईटालीले फाइनल खेलमा चेकोस्लोभाकियालाई थप गरिएको अतिरिक्त समयमा २–१ गोलअन्तरले पराजित गर्दै उपाधि उचालेको थियो । दोस्रो विश्वकपमा जम्मा १७ खेलबाट ७० गोल भएको थियो ।

फ्रान्स (सन् १९३८)
विश्वकप सुरुवाती समयदेखि नै प्रत्येक ४-४ वर्षमा हुन थालेको थियो । विश्वकप सन् १९३८ को तेस्रो संस्करण भने फ्रान्समा भएको थियो । दोस्रो संस्करणको विश्वकपको भन्दा १ टिम घटेर १५ राष्ट्रले मात्रै विश्वकपमा भाग लिए ।

१६ टिमकै छनोट भएपनि अष्ट्रिया राजनीतिक कारणबस विश्वकपबाट नाम फिर्ता लिएका थिए । फ्रान्सको विभिन्न १० शहरमा आयोजना भएको विश्वकपको उपाधि यो पटक पनि इटालीले नै जितेको थियो । इटालीले फाइनलमा हंगेरीलाई ४–२ गोलअन्तरले पराजित गर्दै दोस्रो पटक विश्वकपको उपाधि जित्न सफल भएको थियो । विश्वकपमा जम्मा १८ खेलमा ८४ गोल भएको थियो ।

ब्राजिल (सन् १९५०)
सन् १९३८ पछि एकैचोटी सन् १९५० मा आएर विश्वकपको चौथो संस्करण भएको थियो । योजनाअनुसार सन् १९४२ र १९४६ मा हुने भनिएको विश्वकप दोस्रो विश्व युद्धका कारण रद्द भएको थियो ।

अघिल्लो तीन संस्करण सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको विश्वकप दोस्रो विश्व युद्धले प्रतियोगिता नै आगमी दिनमा हुने या नहुने स्थितिमा पुर्याएको थियो । तर, फिफाले पुनः विश्वकप फुटबललाई जीवित राख्ने हिसाबले सन् १९५० को चौथो विश्वकप फुटबल आयोजना गर्न ब्राजिललाई जिम्मा दिए ।

विश्व युद्धले क्षतविक्षत भएको अवस्थामा धेरै राष्ट्रको विश्वकपमा सहभागिता जनाएको थिएन । १६ टिम विश्वकपमा छनोट भएपनि भारत, टर्की र स्कल्याण्डले नाम फिर्ता लिएपछि विश्वकपमा जम्मा १३ राष्ट्रले मात्रै भाग लिए ।

ब्राजिलको ६ शहरमा आयोजना भएको चौथो संस्करणको विश्वकपको उपाधि दोस्रो पल्ट उरुग्वेले जित्न सफल भयो । उरुग्वेले आयोजक ब्राजिललाई २-१ गोलअन्तरले पराजित गर्दै विश्वकपको उपाधि चुम्न सफल भयो । विश्वकपमा २२ खेल भएको थियो भने ८८ गोल भएको थियो ।

स्वीट्जरल्याण्ड (सन् १९५४)
विश्वकप फुटबल स्वीट्जरल्याण्डको विभिन्न ६ शहरमा जुन १६ देखि जुलाई ४ सम्म सन् १९५४ मा सम्पन्न भएको थियो । पाचौं संस्करणको विश्वकप फुटबलको उपाधि त्यसबेलाको वेष्ट जर्मनीले जित्यो ।

जर्मनीले पहिलो पटक विश्वकपको उपाधि उचाल्ने क्रममा फाइनलमा हंगेरीलाई ३-२ गोलको कठिन जित निकालेको थियो । जर्मनीसँग पराजित भएसँगै हंगेरीको दोस्रो पल्ट पनि उपाधि जित्ने सपना विलिन भएको थियो ।

यसअघि पनि सन् १९३८ को विश्वकपमा फाइनलमा इटालीसँग हार्दै उपाधि जित्ने मौका गुमाएको थियो । विश्वकपमा १६ टिमले सहभागिता जनाएका थिए । २६ खेल भएको पाचौं संस्करणको विश्वकपमा जम्मा १४० गोल भएको थियो । हंगेरीका सान्डोर कोक्सिसले ५ खेलबाट ११ गोल गर्दै सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडी बनेका थिए । उनले गोल्डेन बुट जित्न सफल भएका थिए ।

स्वीडेन (सन् १९५८)
विश्वकप दोस्रो विश्वयुद्धपछि विस्तारै जुरमुराउन थाल्यो । विश्वकप फुटबलको छैटौ संस्करण भने स्वीडेनमा भयो । जुन ८ देखि २९ तारिखसम्म आयोजना भएको विश्वकपले एउटा छुटै तरंग नै ल्याएको थियो ।

स्वीडेनले पनि सफलतापूर्वक प्रतियोगिता सम्पन्न गरेको थियो । यो पटकको विश्वकप भने ब्राजिलले जित्न सफल भएको थियो । ब्राजिलले आयोजक स्वीडेनलाई फाइनलमा ५-२ गोलको फराकिलो अन्तरले पराजित गर्दा विश्वचर्चित खेलाडी पेलेले २ गोल गरेका थिए ।

१६ टिमले सहभागिता जनाएको विश्वकपमा ३५ खेल भएको थियो । विश्वकपको स्वरुपहरू परिवर्तन हुदै जादा यही विश्वकपदेखि क्वाटरफाइनल पनि समावेश गरिएको थियो । छैटौ संस्करणको विश्वकपमा १२६ गोल भएको थियो ।

चिलि सन् (१९६२)
दक्षिण अमेरिकी राष्ट्र चिलीले सन् १९६२ को सातौ संस्करणको विश्वकप फुटबल आयोजना गर्ने अवसर पाएको थियो । यो संस्करणको विश्वकपमा पनि ब्राजिलले नै जितेको थियो ।

मे ३० देखि जुन १७ तारिखसम्म चिलीको विभिन्न ४ शहरमा आयोजना भएको विश्वकपको फाइनलमा चेकोस्लोभाकियालाई फाइनलमा ३-१ गोलअन्तरले पराजित गर्दै ब्राजिलले दोस्रो पटक विश्वकपको उपाधि उचालेको थियो ।

चेकोस्लोभाकिया भने दोस्रो पटक विश्वकपको फाइनलमा पुगेर पराजित भएको थियो । विश्वकपमा १६ राष्ट्रले सहभागिता जनाएका थिए भने ३२ खेल भएको थियो । यो विश्वकपमा ८९ गोल भएको थियो ।

इंग्ल्याण्ड (सन् १९६६)
इंग्ल्याण्डले सन् १९६६ को आठौं संस्करणको विश्वकप फुटबल आयोजना गरेको थियो । जुलाई ११ देखि ३० तारिखसम्म आयोजना भएको विश्वकपमा इंग्ल्याण्डले छुट्टै आफ्नो पहिचान बनाएको थियो ।

सातौं संस्करणसम्म विश्वकपको फाइनलसम्म पनि नपुगेको इंग्ल्याण्डले आफ्नै भूमिमा भएको विश्वकपको उपाधि उचाल्दै दरिलो उपस्थिति देखाएको थियो । फाइनल खेलमा इंग्ल्याण्डले जर्मनीलाई थप गरिएको अतिरिक्त समयमा ४-२ गोलअन्तरले पराजित गरेर्दै पहिलो पल्ट विश्वकपको उपाधि चुमेको थियो । ४ महादेशका १६ देशले सहभागिता जनाएको विश्वकप इंग्ल्याण्डको विभिन्न ८ स्थानमा भएको थियो । ३२ खेल भएको विश्वकपमा ८९ गोल भएको थियो ।

मेक्सिको (सन् १९७०)
सन् १९७० मा आयोजना भएको विश्वकप फुटबलको उपाधि ब्राजिलले जित्दै विश्व फुटबल इतिहासमा ऐतिहासिक नाम लेखाउन सफल भयो । आठौं संस्करणसम्म आईपुग्दा ब्राजिल इटाली र उरुग्वेले समान २-२ पटक विश्वकपको उपाधि उचालेका थिए । नवौं संस्करणको उपाधि ब्राजिलले तेस्रो पटक विश्वकपको उपाधि उचाल्न सफल भयो ।

ब्राजिलले इटालीलाई फाइनलमा ४–१ गोलले निरिह बनाउदै विश्वकपको उपाधि उचाल्ने सर्वाधिक सफल राष्ट्र बनेको थियो । फुटबलमा जादुगर भनेर चिनिने ब्राजिलियन खेलाडी पेलेले पनि फाइनल खेलमा एक गोल गरेका थिए ।

ब्राजिलले जितेका तीनै विश्वकपमा पेलेको महत्वपूर्ण योगदान रहेको थियो । मे ३१ देखि जुन २१ तारिखसम्म मेक्सिकोको विभिन्न ५ शहरमा सम्पन्न विश्वकपमा ५ अन्तरमहादेशका १६ देशले सहभागिता जनाएका थिए ।

जर्मनी (सन् १९७४)
जर्मनीले पहिलो पटक सन् १९७४ को १० औं संस्करणको विश्वकप फुटबल आयोजना गरेको थियो । आफ्नै भूमिका भएको विश्वकपको उपाधि जर्मनीले उचालेको थियो ।

फाइनल खेलमा नेदरल्याण्ड्सलाई २-१ गोलअन्तरको कठिन जित निकालेको जर्मनीले दोस्रो पटक उपाधि जित्दा यता, पहिलो पटक फाइनलमा पुगेको नेदरल्याण्ड्सको सपना अधुरै रह्यो ।

म्युनिखस्थित ओलम्पिया रंगशालामा भएको खेलमा आफ्नो अग्रतालाई जोगाउन नसक्दा नेदरल्याण्ड्सले हार्नु परेको थियो । जुन १३ देखि जुलाई ७ तारिखसम्म जर्मनीको विभिन्न ९ शहरमा ५ महादेशका १६ राष्ट्रले सहभागिता जनाएका थिए ।

अर्जेन्टिना (सन् १९७८)
सन् १९७८ मा पहिलो पटक आयोजना गरेको ११औं संस्करणको उपाधि घरेलु टोली अर्जेन्टिनाले नै जित्न सफल भएको थियो । फाइनल खेलको अतिरिक्त समयमा नेदरल्याण्ड्सलाई ३–१ गोलअन्तरले पराजित गर्दै अर्जेन्टिनाले पहिलो पटक विश्वकपको उपाधि जितेको थियो ।

अर्जेन्टिनालाई उपाधि दिलाउन मारिओ केम्पेसले २ र ड्यानियल बेर्टोनीले १ गोल गरेका थिए । जुन १ देखि २५ तारिखसम्म अर्जेन्टिनाको विभिन्न ६ स्थानमा सम्पन्न भएको विश्वकपमा ५ महादेशका १६ टिमले सहभागिता जनाएका थिए । विश्वकपमा ३८ खेल भएका थिए भने उक्त खेलमा १०२ गोल भए ।

स्पेन (सन् १९८२)
स्पेनले सन् १९८२ को १२औं संस्करणको विश्वकप फुटबल आयोजना गर्ने अवसर पायो । फिफाले यही विश्वकपबाट १६ राष्ट्रदेखि बढाएर सहभागि टिमको संख्या २४ मा पुर्याएको थियो । विश्वकपमा सहभागि टिमको संख्या २४ पु¥याएसँगै यसको रौनकता झनै बढेको थियो ।

१२ औं संस्करणको विश्वकपको उपाधि इटालीले जित्दै सर्वाधिक ३ पटक जितेको ब्राजिलसँगको कीर्तिमानी बराबरी बनाएको थियो । इटालीले जर्मनीलाई ३–१ गोलअन्तरले पराजित गर्दै तेस्रो पल्ट उपाधि चुमेको थियो ।

विश्वकप जुन १३ देखि ११ जुलाईसम्म स्पेनको १४ शहरको १७ स्थानमा सम्पन्न भएको थियो । विश्वकपमा ५२ खेलमा १४६ गोल भएको थियो । १२औं संस्करणको विश्वकपमा अल्जेरिया, क्यामरुन, होन्डुरस, कुवेत र न्युजील्याण्डले पहिलो पटक सहभागिता जनाएका थिए ।

मेक्सिको (सन् १९८६)
मेक्सिकोले सन् १९८६ को १३ औं विश्वकप फुटबल आयोजना गर्ने अवसर प्राप्त गर्यो । मे ३१ तारिखदेखि जुन २९ तारिखसम्म आयोजना भएको विश्वकप फुटबलको उपाधि अर्जेन्टिनाले दोस्रो पटक जित्न सफल भएको थियो ।

स्टाडियो अज्टेका मेक्सिको सिटीमा जुन २९ तारिख भएको फाइनल खेलमा जर्मनीलाई ३–२ गोलअन्तरले पन्छाउदै अर्जेन्टिनाले विश्वकपको उपाधि उचालेको थियो । यहि विश्वकपदेखि डिएगो म्याराडोना संसारभर चर्चामा रहे । किनभने उनकै कप्तानीमा अर्जेन्टिनाले विश्वकपको उपाधि उचालेको थियो ।

यो विश्वकपका बेष्ट प्लेयर घोषित बनेका म्याराडोनाले ५ गोल गरेका थिए । ५ महादेशका २४ राष्ट्रले यो विश्वकपमा ५२ खेल खेलेका थिए । जसमा १३२ गोल भएको थियो ।

इटाली (सन् १९९०)
विश्वक फुटबलको १३ औं संस्करणसम्म आईपुग्दा कुनै पनि देशले विश्वकप फुटबल दोहोर्याएर आयोजना गर्न पाएका थिएनन । विश्वकपै आयोजना गर्न नपाएका राष्ट्रको लाइन लामै थियो । तर फिफाले सन् १९९० को १४औं संस्करणको विश्वकप फुटबल इटालीलाई दोस्रो पटक आयोजना गर्न दिने निर्णय गरेको थियो ।

१४ औं संस्करणको विश्वकपको उपाधि जर्मनीले तेस्रो पटक जित्न सफल भयो । यो भन्दा अघि ब्राजिल र इटालीले मात्रै ३–३ पटक विश्वकपको उपाधि जितेका थिए भने यो उपाधि जर्मनीले उचालेपछि तीन पटक विश्वकप जित्ने तीन राष्ट्र बने ।

जुन ८ देखि जुलाई ८ सम्म इटालीको विभिन्न १२ शहरमा सम्पन्न भएको विश्वकपमा ५ महादेशका २४ राष्ट्रले भाग लिएका थिए । जुलाई ८ तारिखमा स्टेडियो ओलिम्पिको रोममा सम्पन्न फाइनल खेलमा जर्मनीले अर्जेन्टिनालाई १–० गोलको जित हात पार्दै विश्वकपको उपाधि चुमेको थियो ।

इटालीका खेलाडीले डिबक्सभित्र फल गरेपछि जर्मनीले खेलको ८५ मिनेटमा पेनाल्टी पाएको थियो ।द पेनाल्टीको राम्रो सदुपयोग गर्दै जर्मनीले गोल गरेपछि विश्वकप आफ्नो पक्षमा पारेको थियो । यो विश्वकपमा कोष्टारिका, युएई र रिपब्लिक आयरल्याण्डले पहिलो पटक विश्वकप खेलेका थिए ।

अमेरिका (सन् १९९४)
सन् १९९४ को १५ औं संस्करणको विश्वकप फुटबल विश्व शक्ति राष्ट्र अमेरिकामा भयो । १७ जुनदेखि १७ जुलाईसम्म अमेरिकाको ९ शहरमा सम्पनन विश्वकपको उपाधि ब्राजिलले जित्दै ४ विश्वकप जित्ने कीर्तिमानी रेकर्ड राखेको थियो ।

ब्राजिलले फाइनलमा इटालीलाई पेनाल्टी सुटआउटमा ३–२ ले हराउदै चौथो पटक विश्वकपको उपाधि उचालेको थियो । निकै कठिन तरिकाले उपाधि चुमेको ब्राजिलले आफ्नो दबदबालाई निरन्तरता दिन सफल भएको थियो ।

यो विश्वकपमा नाइजेरिया, साउदी अरबिया र ग्रिसले पहिलो पटक सहभागिता जनाएका थिए । ५ महादेशका २४ राष्ट्रले ५२ खेल खेलेका थिए । जसमा १४१ गोल भएको थियो ।

फ्रान्स (सन् १९९८)
सन् १९३८ मा तेस्रो विश्वकप फुटबल आयोजाना गरेको फ्रान्सले पुनः सन् १९९८ को १६औं विश्वकप आयोजना गर्ने अवसर पाएको थियो । विश्वकपको स्वरुप परिवर्तन हुदै जानेक्रममा यही संस्करणदेखि २४ टिमबाट बढाएर फिफाले विश्वकपमा खेल्ने राष्ट्रको संख्या ३२ पुर्याएको थियो ।

अहिले पनि छनोट भएर आएका ३२ टिमले नै विश्वकप फुटबलमा प्रतिस्पर्धा गर्दै आएका छन् । आफ्नै भूमिमा भएको विश्वकपको उपाधि फ्रान्सले उचाल्दै पहिलो पटक इतिहास रचेको थियो । फ्रान्सले फाइनल खेलमा ब्राजिललाई ३–० गोलअन्तरले पराजित गरेको थियो ।

फ्रान्सले उपाधि उचालेसँगै विश्वकप फुटबलको उपाधि जित्ने सातौ राष्ट्र बनेको थियो । १६ औं संस्करणसम्म आईपुग्दा ब्राजिलले ४, जर्मनी र इटालीले समान ३–३, अर्जेन्टिना र उरुग्वेले समान २–२ र इंग्ल्याण्ड र फ्रान्सले १–१ पटक विश्वकपको उपाधि जित्न सफल भएका थिए ।

१६ औं विश्वकपमा ४ राष्ट्रले पहिलो पटक विश्वकप फुटबल खेलेका थिए । जापान, क्रोसिया, जमैका र दक्षिण अफ्रिकाले पहिलो पटक विश्वकप खेल्ने अवसर पाएका थिए ।

दक्षिण कोरिया/जापान (सन् २००२)
विश्वकप फुटबलकै इतिहासमा पहिलो पटक एसिया महादेशमा सन् २००२ मा विश्वकप फुटबल आयोजना भएको थियो । दक्षिण कोरिया र जापानले संयुक्त रुपमा विश्वकप फुटबलको आयोजना गर्दा पुरै एसियाका राष्ट्र तथा मान्छेले गर्व गरेका थिए ।

१७औं विश्वकपअघि र पछि अहिलेसम्म एसिया महादेशमा विश्वकप फुटबल भएको छैन । यद्यपी सन् २०२२ को विश्वकप एसियाली राष्ट्र कतारमा हुँदैछ । मे ३१ देखि जुन ३० तारिखसम्म दुई देशको विभिन्न २० शहरमा सम्पन्न भएको विश्वकपको उपाधि ब्राजिलले जित्दै अर्को इतिहास बनायो ।

जापानको अन्तर्राट्रिय रंगशाला योकोहामामा जुन ३० तारिखमा भएको फाइनल खेलमा ब्राजिलले जर्मनीलाई २–० गोलअन्तरले पराजित गर्दै पाचौ पटक विश्वकपको उपाधि उचाल्दै सर्वाधिक विश्वकप जित्ने इतिहास बनाएको थियो । यो इतिहास अहिलेसम्म पनि कुनै राष्ट्रले तोड्न सकेका छैनन् ।

ब्राजिललाई पाचौ पटक विश्वकपको उपाधि दिलाउन रोनाल्डोको मुख्य भूमिका रहेको थियो । रोनाल्डो कै २ गोलमा ब्राजिलले जर्मनीलाई पराजित गरेको थियो । यो विश्वकपमा ७ खेलमा सर्वाधिक ८ गोल गरेका रोनाल्डोले गोल्डेन बुट प्राप्त गरेका थिए । यो विश्वकपमा चीन, सेनेगल, इक्वेडर र स्लोभेनियाले पहिलो पटक विश्वकप खेलेका थिए ।

जर्मनी (सन् २००६)
सन् २००६ जुन ९ देखि जुलाई ९ तारिखसम्म जर्मनीले दोस्रो पटक १८औं विश्वकप फुटबलको आयोजना गरेको थियो । यद्यपी उपाधि भने इटालीले चुम्यो ।

फाइनलमा पेनाल्टी सुटआउटमा फ्रान्सलाई ५–३ गोलअन्तरले पराजित गर्दै इटालीले चौथो पटक विश्वकप फुटबलको उपाधि उचालेको थियो । निर्धारित समय र थप गरिएको समयसम्म दुबै टिमले १–१ गोलको बराबरीमा सकिएपछि फाइनल खेल पेनाल्टीमा धकेलिएको थियो ।

६ महादेशका ३२ राष्ट्रले सहभागिता जनाएको विश्वकप जर्मनीको विभिन्न १२ शहरमा सम्पन्न भएको थियो । विश्वकपमा ६४ खेलमा १४७ गोल भएको थियो ।

दक्षिण अफ्रिका (सन् २०१०)
सन् १९९८ सालमा भएको विश्वकपमा पहिलो पटक खेलेको दक्षिण अफ्रिकाले सन् २०१० को १९ औं संस्करणको विश्वकप भब्यताको साथ सम्पन्न गरेको थियो । यो पटकको विश्वकप भने नितान्त पहिलो पटक नयाँ राष्ट्र स्पेनले जितेको थियो ।

स्पेनले फाइनल खेलको थप गरिएको अतिरिक्त समयमा नेदरल्याण्ड्सलाई १–० गोलअन्तरले पराजित गर्दै पहिलो पटक उपाधि चुम्न पुग्यो । स्पेनका लागि एन्ड्रेस इनिस्टाले गोल गरेका थिए । दक्षिण अफ्रिकाको विभिन्न ९ शहरमा जुन ११ देखि जुलाई ११ सम्म १ महिना सञ्चालन भएको विश्वकपमा ६ महादेशका ३२ राष्ट्रले भाग लिएका थिए ।

ब्राजिल (सन् २०१४)
दोस्रोत विश्व युद्धपछि सन् १९५० मा पहिलो पटक चौथो संस्करणको विश्वकप फुटबल आयोजना गरेको ब्राजिलले पुनः २०१४ २०औं विश्वकप आयोजना गर्ने अवसर पाएको थियो ।

२०औं विश्वकप फुटबलको उपाधि भने जर्मनीले जित्यो । यो उपाधि जितेसँगै जर्मनीले चौथो पटक विश्वकपको उपाधि आफ्नो कब्जामा पारेको थियो । ब्राजिलको विभिन्न १२ शहरमा जुन १२ देखि जुलाई १३ सम्म भएको विश्वकपमा जर्मनीले प्रतियोगिताभर दमदार प्रदर्शन गरेको थियो ।

फाइनल खेलमा जर्मनीले अर्जेन्टिनालाई थप गरिएको समयमा १-० गोलअन्तरले पराजित गर्दै उपाधि उचालेको थियो । सेमिफाइनलमा आयोजक ब्राजिललाई जर्मनीले ७–१ गोलको फराकिलो अन्तरले पराजित गर्दै कीर्तिमानी जित हात पारेको थियो ।

अहिलेससम्म विश्वकपको उपाधि ब्राजिलले सर्वाधिक ५ पटक जितेको छ भने इटाली र जर्मनीले समान ४–४ पटक उपाधि जितेका छन् । त्यस्तै, अर्जेन्टिना र उरुग्वेले समान २–२ तथा इंग्ल्याण्ड, फ्रान्स र स्पेनले १–१ पटक विश्वकपको उपाधि जित्न सफल भएका छन् ।

रुस (सन् २०१८)
सन् २०१८ को विश्वकप जुन १४ देखि जुलाई १५ तारिखसम्म रुसको विभिन्न ११ शहरको १२ स्थानमा आयोजना भयो । यो पटक विश्वकपमा एसियाबाट ५ राष्ट्र छनोट भए । अष्ट्रेलिया, इरान, जापान, साउदी अरबिया र दक्षिण कोरियाले एसियाको प्रतिनिधित्व गरेका थिए ।

फ्रान्सले रुस २०१८को विश्वकप फुटबलको उपाधि जित्न सफल भएको थियो । रुसको लुजनिकी रंगशालामा भएको फाइनलमा क्रोएसियामाथि ४–२ को जित रच्दै दोस्रोपल्ट विश्वकप जितेको हो ।

यो विश्वकपमा सनसनीपूर्ण प्रदर्शन गरेका १९ वर्षीय फरवार्ड केलियन एमबाप्पे, एन्टोइन ग्रिजमन र पाउल पोग्बाको गोलसँगै फ्रान्स फेरि विश्वविजेता भएको हो । यसअघि उसले सन् १९९८ मा घरेलु भूमिमा भएको फाइनलमा ब्राजिललाई ३–० ले हराएर पहिलोपल्ट विश्वकप जितेको थियो । फान्सलाई २००६ को फाइनलमा भने इटालीले पेनाल्टी सुटआउटमा स्तब्ध पारेको थियो ।

दुई दशकयताका दुईपल्ट विश्वकप जित्ने फ्रान्स पहिलो टिम हो । दोस्रोपल्ट च्याम्पियन भएपछि उसले उरुग्वे (१९३० र १९५०) र अर्जेन्टिना (१९७८ र १९८६) को उपलब्धि पनि बराबरी गर्यो । यसभन्दा बढी इटाली र जर्मनीले ४–४ तथा ब्राजिलले पाँचपल्ट विश्वकप जितेका छन् । क्रोएसिया भने फाइनल पुगेर पनि उपाधि नजित्ने पाँचौं टिम बन्यो । उसको हारसँगै सन् १९५८ यता हरेक २० वर्षमा नयाँ च्याम्पियन निस्कने क्रम पनि तोडियो ।

फ्रान्सले यो विश्वकपको पहिलो खेलमा अस्ट्रेलियालाई २–१ ले पराजित गर्न भिडियो असिसेन्ट रेफ्री (भार) को सहयोग लिनुपरेको थियो । र, समूहको अन्तिम खेलमा डेनमार्कविरुद्ध पनि निरश फुटबल खेलेको थियो । तर, नकआउट प्रवेशसँगै उसले लय समात्यो । अन्तिम १६ मा लियोनल मेसीको अर्जेन्टिनाविरुद्ध ४–३ को जितमा दुई गोल गर्दै एमबाप्पेले नयाँ सुपरस्टारका रूपमा उदाएको संकेत दिए । त्यसपछि फ्रान्सले क्वाटरफाइनलमा अर्को दक्षिण अमेरिकी टिम उरुग्वेलाई हराएको थियो । उसले सेमिफाइनलमा स्टार खेलाडीको वर्चस्व रहेको बेल्जियमलाई पराजित गर्न पनि धेरै मिहिनेत गर्नुपरेको थिए ।

कुल ४० करोड अमेरिकी डलर पुस्कारको विश्वकपमा फ्रान्सले तीन करोड ८० लाख हात पार्‍यो । उपविजेता क्रोएसियाको भागमा २ करोड ८० लाख डलर रह्यो । ३० टिम सहभागी एक महिने प्रतियोगितामा इंग्ल्यान्डलाई हराएर तेस्रो भएको बेल्जियमले २ करोड ४० लाख डलर पायो ।

अहिलेसम्म क-कसले जिते विश्वकप ?
ब्रजिल — पाँच पटक (सन् १९५८, १९६२, १९७०, १९९४, २००२)
जर्मनी — चार पटक (सन् १९५४, १९७४, १९९०, २०१४)
इटली — चार पटक (सन् १९३४, १९३८, १९८२, २००६)
आर्जेन्टिना — दुई पटक (सन् १९७८, १९८६)
फ्रान्स — दुई पटक (सन् १९९८, २०१८)
उरुग्वे — दुई पटक (सन् १९३०, १९५०)
स्पेन — एक पटक (सन् २०१०)
इङ्गल्यान्ड — एक पटक (सन् १९६६) स्रोत : विभिन्न अन्र्राष्ट्रिय न्युज एजेन्सी 

विश्वकप फुटबलको भिडियो

 

 

 

प्रतिक्रिया सबै